شاید كمتر ایرانى از وجود روز عشق در ایران باستان و برگزارى جشنى براى بزرگداشت این موهبت، آن هم نه با قدمتسه قرن پیش از میلاد ، بلكه ازبیست قرن قبل از میلاد حضرت مسیح ! اطلاع داشته باشد :

 

" فلسفه بزرگداشتن این روز به نام "روز عشق" بدین گونه بوده است که در ایران باستان هر ماه را سی روز حساب می کردند و افزون بر اینکه ماه ها نام داشتند، هریک از روزهای ماه نیز یک نام داشتند. برای نمونه روز نخست "روز اهورا مزدا"، روز دوم، روز بهمن ( سلامت، اندیشه) که نخستین صفت خداوند است، روز سوم اردیبهشت یعنی "بهترین راستی و پاکی" که باز از صفات خداوند است، روز چهارم شهریور یعنی "شاهی و فرمانروایی آرمانی" که ویژه خداوند است و روز پنجم "سپندار مذ" بوده است. سپندار مذ فرنام (لقب) ملی زمین است. یعنی گستراننده، مقدس، فروتن. زمین نماد عشق است چون با فروتنی و گذشت به همه عشق می ورزد. زشت و زیبا را به یک چشم می نگرد و همه را چون مادری در دامان پر مهر خود امان می دهد. از این روی در فرهنگ باستان اسپندار مذگان را بعنوان نماد عشق می پنداشتند. در هر ماه، یک بار، نام روز و ماه یکی می شده است که در همان روز که نامش با نام ماه همزمان می شد، جشنی ترتیب می دادند متناسب با نام آن روز و ماه. برای نمونه شانزدهمین روز هر ماه مهر نام داشت که در ماه مهر، "مهرگان" نام می گرفت .

طبق سالنامه زرتشتى، روز اسفند از ماه اسفند یعنى پنجمین روز از این ماه (5 اسفند) و بنا بر تقویم امروزى (هجری خورشیدی)29 بهمن ماه روز سپاسدارى از جایگاه زنان ومادران است.براساس سنت باستانى، مردان و فرزندان در روز سپنته آرمئى تى كه مظهر ایمان، مهر ،عشق ، محبت و حامى زنان نیك است، به همسران و مادران خود هدایایى تقدیم مى كنند و برگزارى مراسم جشن و سرور در این روز ضرورى است.به این ترتیب از محبت و مهربانى زنان سپاسگزارى مى شود.

 

سپندار مذگان ، جشن زمین و گرامی داشت عشق است که هر دو در کنار هم معنا پیدا می کردند. در این روز زنان به شوهران خود با محبت هدیه می دادند. مردان نیز زنان و دختران را بر تخت شاهی نشانده، به آنها هدیه داده و از آنها فرمانبرداری می کردند. "

 

بسیاری معتقدند " اگرچه این رسم برگرفته از یك سنت اروپایى، آمریكایى است، اما در كشور ما به دلیل اینكه روزهاى شاد بسیار كم دارد، جوانان روز ولنتاین را جشن مى گیرند " و به دنبال این نیاز، برگزارى ولنتاین و بزرگداشت مهر و محبت را ابتكار خود جوانان مى دانند.

 

با توجه به این گونه مباحث، که گاه از غریبه و آشنا می شنویم ، گوئی نیاز به شادى و عدم توجه به این نیاز در جامعه ، محورى ترین دلیل براى رواج جشنى بیگانه در كشورى است كه فرهنگ آن ریشه در جشن و شادى و مهرورزى دارد.

كشورى كه به قول ابوریحان بیرونى در كتاب آثارالباقیه، " شمردن شمار جشن هاى آن همانند شمار كردن آب گذرهاى یك سیلاب غیرممكن است " ..

ایرانیان تنها مردمی بودند که در تمام افسانه ها، اساطیر و داستانهای ملموس و غیرملموس دور یا نزدیک، شادمان ترین مردم شناخته شده اند. ایرانیان قدیم برای تولد هرماه و روز و هفته خود جشنی داشتند که همه به یکدیگر مهر می ورزیدند. شاید به همین دلیل ایران کشور آیین مهرورزی نام گرفته است.

 

داشتن سرمایه ای آن چنین و تقلیدی اینچنین عجیب است و درد آور !!!

 

محمدعلى الستى در این باره مى گوید: «به دلیل اینكه ما نتوانسته ایم عناصر فرهنگى خود را براى جوانان به روز و جذاب كنیم، جوانان به این فرهنگها روى آورده اند.» وى تصریح مى كند: «ترویج الگوهاى بیگانه با ضرورتهاى كشور ما سازگار نیست ولى در صورتى كه فرهنگى جذابیت داشته و قابلیت گسترش در كشورهاى دیگر را داشته باشد، رواج مى یابند؛ در غیراین صورت در كشور خود نیز به دست فراموشى سپرده مى شوند». این جامعه شناس تأكید مى كند:«اگر فرهنگى با روحیات نسل جوان سازگار باشد ، مورد اقبال قرار خواهد گرفت » .

بیائید این بار هم که شده بگذریم از بى خیال، دست روى دست گذاشتن و غصه خوردن . بشکنیم كاسه های چه كنم ! چه كنم! را ؛ که هر کس ، اگر به قدر بازشدن دست هایش تلاش کند ، میتواند راهی یابد ، برای زنده نگه داشتن خود، و کشتن هر آنچه بیگانه است با فرهنگ و آداب و رسوم مان . " لایکلف الله نفسا الا وسعها " : هرکس اگر به قدر توانائی خودش برای بازیابی هویت تلاش کند ، بی شک جامعه ی اسلامی - ایرانی مان بهتر از اینها خواهد بود.

 

در اینجا به چندین حدیث از بزرگان دین در رابطه با ابراز محبت و عشق اشاره می کنیم :

 

- قال الصادق(ع) :

اذا احببت رجلا فأخبره.

هرگاه کسی را دوست داشتی به او بگو.

(بحارالانوار، ج 74، ص 181)

 

- قال رسول الله(ص)

قول الرجل للمرأة، انی احبک لایذهب من قلبها ابداً.

این سخن مرد به زن که : دوستت دارم هرگز از دل زن بیرون نرود.

(الکافی، ج 5، ص 569)

 

- قال رسول‌الله صلی‌الله علیه وآله وسلم:

افضل الناس منّة من بدأ بالمودّة.

شایسته‌ترین کس به منّت‌گذاری کسی است که در دوستی و محبت نسبت به طرف خود پیشی گیرد

(میزان الحکمة ج2، ص 938.)

 

 

- قال الصادق(ع) :

العبد کلما ازداد للنساء حبا ازداد فی الایمان فضلاً.

هر چه محبت همسر در قلب بنده زیادتر شود، فضیلت ایمانش زیادتر گردد.

(خصال، ج1، ص 55)

 

و این است آنچه در چنته ی ماست :احادیثی چون آب ، روان و شاداب و تاریخی چون کوه ، سربلند و محکم..... و چه تکیه گاهی محکمتر از این و چه عشقی زیباتر از آن ؟؟

به قول قدیمى ها كه پیامشان ، همواره نشر امید و تكاپو است :ماهى را هروقت از آب بگیریم تازه است ! پس بهتر است هرچه زودتر براى گرفتن ماهى دست به كار شویم و جلوى ضرر را زودتر بگیریم كه هر زمان باشد ، منفعت است » .

 

29 بهمن ،روز سپندار مذگان ، روز عشق ، روز دوست داشتن ، روز مهرورزی ، روز سپاس ، برای تمام ایرانیان گرامی باد !!

در ایران چند سالی بیشتر نیست که شور و هیجان روز والنتاین، همه گیر شده است. با وجود این، روز ۲۶ بهمن به مغازهای لوکس فروشی که سر بزنی چنان هیاهویی برپاست که حتی به درستی  نمی توانی اجناس مغازه ها را ببینی.

برای رسیدن به فروشنده ها که در این روز، چند نفر هم برای کمک در کنار خود دارند، باید حداقل نیم ساعتی حوصله به خرج بدهی، این در حالی است که صف انبوه جمعیت هر لحظه بیشتر فشرده می شود و مدام با انبوه آدمها از این طرف به آن طرف مغازه ها کشانده می شوی.

تازه بعد از کلی معطلی، در حالی که فکر می کنی در یک نبرد  جانانه پیروز شدی به فروشنده ها می رسی. فروشنده هایی که چند روز مرتب و پشت سر هم هدیه ها را به زیبایی بسته بندی کرده اند و دست مشتری داده اند، امشب نیز باید مرتب آدرسهای مختلف را یادداشت کنند تا سر ساعت مشخصی، هدایای سفارشی را به در خانه ها ارسال کنند.

تقریبا همه از نفس افتاده و خسته هستند اما باید تا آخر شب همین کارها را ادامه بدهند و با عشاق بیدل و دلداده همراهی کنند.

اکثر این جمعیت در هم گره خورده را جوانها تشکیل می دهند، وقتی به آنها نزدیک می شوی و در مورد این روز می پرسی، می گویند امروز، روز دوست داشتن است؛ روز جشن و پارتی.

روز عشق در فرهنگ ایران باستانی، درست سه روز پس از تاریخی است که اکنون به بزرگداشت سنت والنتاین، قدیس حامی عشاق جشن گرفته می شود؛ روز ۲۹ بهمن یا بنا به تقویم زرتشتیان روز پنجم از ماه اسپند (تمام ماه ها در دین زرتشتی سی روزه است) که اسپندارمذگان نام دارد، "روز عشق" دانسته می شد و هنوز هم زرتشتیان این روز را جشن می گیرند.

در اسطوره های ایران باستان، اسپندارمذ، فرشته زمین بود و سپندار به معنای گستراننده، مقدس و فروتن، لقب زمین دانسته می شد. ایرانیان باستان، زمین را نماد عشق می دانستند زیرا به باور آنان، با فروتنی و گذشت به همه عشق می ورزد و همه را از زشت و زیبا به یک چشم می بیند.

در این روز که همچنان میان زرتشتیان جشن گرفته می شود، عشاق به هم هدیه می دهند. مردان، همسر، مادر، دختر و خواهرشان را گرامی می دارند و بر «تخت شاهی» می نشانند؛ از آنان اطاعت می کنند و به آنان که نماد زمینند، هدیه می دهند.

امروز به جز عده ای اندک، هیچکس روز عشق ایرانی را به یاد نمی آورد. هرچند فکر جایگزینی سپندارمذگان به جای روز والنتاین، دست کم در بحثهای اینترنتی ایرانیان داغ شده و بالا گرفته، اما از شلوغی مغازه هایی که هدیه روز والنتاین می فروشند نکاسته است.

در یکی از مغازه هایی که مالامال از جمعیت است، سمیرا با عجله در حالی که خرس عروسکی زیبایی را انتخاب کرده است، در مورد روز عشق این طور توضیح می دهد: «من از تاریخچه امروز مثل خیلی های دیگه خبر ندارم، اما می دونم که چند سالیه این روز به نام روز عشق باب شده ، من هم می خوام این خرس را با تمام عشق و محبتم به شوهرم هدیه کنم.»